Rekonstruisani zidovi rimske građevine u Skelanima, a mozaici natkriveni

Završeni su radovi na zaštiti ostataka rimske građevine i mozaika, odnosno imperatorske palate, na lokalitetu zadružnog doma u Skelanima.

Direktorica Arheloškog muzeja “Rimski municipijum-Skelani” Svjetlana Marković pojašnjava da su radovi bili znatno obimniji od planiranih, jer su arheolozi otvorili veliki dio objekta tokom istraživanja koje je počelo početkom ljeta.

Markovićeva precizira za Srnu da je rekonstruisano 165 metara kubnih zidova rimske građevine i konzervirano oko 100 metara kvadratnih mozaika nađenih na tom lokalitetu.

rimski-grad-u-skelanima-02Ona ističe da su nedavno završeni radovi na konzervaciji arheoloških ostataka na ukupnoj površini oko 900 metara kvadratnih, te da su zbog obimnosti trajali duže nego što je predviđeno.

“Rekonstruisani su zidovi rimske građevine u visini jednog metra, a mozaici su natkriveni da bi bili zaštićeni od zime i atmosferskih nepogoda. Lokalitet nalazišta je ograđen i planiramo da ga osvijetlimo reflektorima”, precizira Markovićeva.

Do kraja ove godine u Skelanima će biti organizovan sastanak sa naučno-stručnim timom, a cilj je da se uradi kvalitetan projekat za nastavak radova na istraživanju i zaštiti ostataka rimske građevine i predmeta iz tog doba.

“Ovaj lokalitet još nije potpuno istražen i nije poznato koje je površine bio objekat koji se istražuje, kao i na kojim površinama se nalaze mozaici, jer se prilikom svakog iskopavanja otkrivaju novi”, kaže Markovićeva.

Ona podsjeća da su početkom ljeta nastavljena arheološka istraživanja na lokalitetu bivšeg zadružnog doma, na kojem su ranije nađeni ostaci građevine iz rimskog doba.

Markovićeva je navela da je za taj projekat, u okviru kojeg je bila predviđena zaštita pronađenih ostataka, obezbijeđeno 191.662. KM iz Razvojnog programa Republike Srpske.

Rukovodteljica tima za konzervaciju pronađenih arheoloških ostataka iz rimskog doba u Skelanima Milica Kotur napominje da je tokom posljednjih istraživanja na lokalitetu zadružnog doma otkrivena znatno veća površina ostataka iz rimskog doba nego što se pretpostavljalo.rimski-grad-u-skelanima-01

Koturova podsjeća da su na tom lokalitetu pronađeni mozaici na površini oko 100 metara kvadratnih, koji su u “različitom stepenu očuvanosti”.

“Riječ je o izuzetno značajnim mozaicima kvalitetne izrade i lijepog izgleda. Radili su ih majstori, znalci tog posla, i to se vidi po motivima koji su koloritski i tehnološki dobro urađeni”, napominje Koturova.

Arheološki muzej “Rimski municipijum-Skelani” realizovao je ovaj projekat uz podršku Ministarstva prosvjete i kulture Republike Srpske, a u saradnji sa Republičkim zavodom za zaštitu kulturno-istorijskog i prirodnog nasljeđa.

Rimski grad na obali Drine

Velelepni antički Municipium malvesiatium u Skelanima prvi put pred očima radoznalaca. Veliki povodanj sprečio Karla Pača da spomenike „preseli“ u Beč, a mestu današnjih Skelana, varoši sa 1.500 duša, u drugom veku nove ere blistao je punim sjajem – Municipium malvesiatium, značajan rimski administrativni centar ove regije i dom za 40.000 carinika, rudara i čuvara imperijalnog puta.

Iz vekovnog mraka, ovih dana na tri lokacije nedaleko od obale Drine, zaboravljeni grad sa imperatorskom palatom u centru izlazi na videlo: pred očima radoznalaca pojavljuju se veličanstveni mozaici, skulpture i antički spomenici, a ukupno 80 vrednih predmeta preostalih na ovom području pukim slučajem – spasio ih je pre tačno 110 godina veliki povodanj o kome je Ivo Andrić pisao.

Zahvalni Paču što je želeo da dragocenosti „preseli“ u Beč ne možemo biti. Međutim, on je napravio tlocrt municipijuma, sve je evidentirao, iscrtao je spomenike i kompletno istraživanje objavio u Zemaljskom glasniku muzeja Bosne, iste godine. Na osnovu njegovog rada, započeta su sadašnja istraživanja, a veliki posao stigao je do faze konzervacije.- Prva istraživanja Municipium malvesiatiuma obavljao je od 1896. do 1898. Karlo Pač, austrougarski istoričar (bio je i ministar finansija). Najviše ostataka rimskog grada pronašao je na tri lokacije. On je 80 sakupio i odložio u jednu od bazilika sa najvišim zidovima, s namerom da ih prebaci u Beč. Međutim, dogodila se velika poplava, Drina se izlila, pokrenula su se klizišta, mislilo se da je voda sve odnela – objašnjava mr Milica Kotur, rukovodilac konzervatorskih radova Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulturno-istorijskog nasleđa Republike Srpske.

Pred znatiželjnicima ukazali su se obrisi velelepne rimske građevine, imperatorske palate koja se nalazila u središtu rimskog grada, administrativnog centra regije. Do sada otkriveni deo zahvata 900 kvadratnih metara i obuhvata veliki broj prostorija, hodnike, dva polokruga, hipokaust – podno grejanje, ostatke zidnog slikarstva u tri sloja, svedočanstvo da je velelepna građevina dugo bila u funkciji. Najznačajnije otkriće je podni mozaik na 100 kvadratnih metara, najveći na zapadnom Balkanu, čija je polovina sačuvana i rekonstruisana. Ovdašnji čuveni majstori, Osećani, prethodnih dana prezidali su već 250 metara do juče urušenih zidova, širokih 60 centimetara, veći deo podigli su do 115 centimetara visine…

Građevina je, prema istraživanju Đorđa Jankovića, bila u upotrebi do početka 4. veka, a veruje se da je stradala u vojnom sukobu.

– Svih 80 predmeta iz prva tri veka nove ere nalaze se u Arheološkom muzeju Rimski municipium u Skelanima, reč je o nadgrobnim spomenicima, stubovima, ukrasnim vencima, nadvratnicima, žrtvenicima, novčićima… Još toliko spomenika najverovatnije se i dalje nalazi pod zemljom, ispod kuće gde zbog nerešenih imovinsko-pravnih odnosa još uvek ne možemo kopati – dodaje Svjetlana Marković, direktor Arheološkog muzeja u Skelanima.

– Spomenici su posvećeni bogovima Jupiteru, Silvanu, trijadi Jupitera, Junone i Minerve… Koliko je rimska imperija bila prisutna na ovom prostoru, govori podatak da je u drugom veku na Drini bilo 17 mostova, a danas ih je trostruko manje.

Istraživanja arheologa mr Mirka Babića pokazala su da se u ovom području u rimsko vreme kovao novac, eksploatisane su rude, nicale su kolonije, građene su palate i vojna utvrđenja. Skelani su bili politički, Sase privredni, a Fakovići vojni centar oblasti.

U budućnosti biće istražen širi pojas oko velelepne rimske građevine u centru Skelana. Zidovi i jedinstveni mozaik biće natkriveni, a antičko nasleđe izgledaće kao slični, u ovom trenutku daleko poznatiji spomenici rimske kulture širom sveta.

Za do sada urađeni, veliki posao, novac je izdvojila Vlada Republike Srpske. Rimski municipijum u Skelanima proglašen je za nacionalnim kulturnim spomenikom Republike Srpske.