Prirodne i kulturno-istorijske vrijednosti potencijalnog prekograničnog rezervata biosfere „Drina“

Na osnovu  terenskih istraživanja  i brojnih  literaturnih podataka  konstatovano je da čitav prostor obiluje nizom prirodnih i kulturno-istorijskih vrijednosti kao što su geološki i geomorfološki fenomeni, kanjon rijeke  Drine sa nalazištima Pančićeve omorike i znatnog broja drugih endemičnih i reliktnih biljnih vrsta  autohtona fauna, arheološka nalazišta iz svih epoha: praistorije, antike, srednjeg vijeka i vrijednih kulturnih dobara sa  Liste svjetske baštine UNESKO-a i Liste  nacionalnih spomenika BiH. Ovaj jedinstveni ambijent sa neprocjenjljivim i unikatnim bogatstvom, prije svega, treba biti zaštićeno domaćim propisima, a po tome uključen u sastavni dio evropske i svjetske baštine prema međunarodnim standardima pomoću projekta UNESCO – Man and biosphere (MAB).

Budući prekogranični rezervat biosfere “Drina“ će se prostirati na dijelovima teritorija opština Bajina Bašta i Užice u Srbiji te Rogatica, Višegrad i Srebrenica u Republici Srpskoj i Bosni i Hercegovini.

Prije uključivanja ovoga područja u prekogranični rezervat biosfere „Drina“  neophodno je da Republika Srpska proglasi Nacionalni park „Drina“ koji će sa Nacionalnim parkom „Tara“, Rezervatom prirode „Zaovine“ i Parkom prirode „Mokra Gora“ činiti Prekogranični rezervat biosfere „Drina“. Ovaj prostor sa raznovrsnim prirodnim i kulturno-istorijskim vrijednostima predstavlja doprinos turističkom potencijalu ovoga područja i podršku održivom razvoju.

Ključne riječi: rezervat biosfere, prekogranični rezervat biosfere, prirodne vrijednosti, kulturno-istorijske vrijednosti, održivi razvoj, Drina.

Dr. Slađana Petronic, Zavod za zaštitu kulturno-istorijskog i prirodnog nasljeđa RS

Antički spomenici na Balkanu-problematika njihove zaštite i prezentacije

Antički lokalitet SKELANI kod Srebrenice, nedavno otkriven na levoj obali Drine, pridružuje se bogatom civilizacijskom nasleđu Balkana, čije su vrednosti zauvek obeležile kulturnu mapu Evrope.

Nakon prvih rezultata rekognosciranja terena, koliko se moglo sondiranjem pod aktuelnim naseljem nazvati, nalazi se preko 100m² pod mozaikom, koji je verovatno ukrašavao centralnu palatu, nađen je i hipokaust, tragovi baziliske I ili bazilike II, vile rustike ,fresaka, iskopano oko 80 delova rimskih spomenika, novca I i II stoleća,što sve ukazuje na postojanje i cvetanje jedne od rimskih važnih naseobina,grada,te da će se SKELANI nakon sveukupnog arheološkog dešifrovanja, verujemo svrstati uz Singidumum, Sirmium, Viminacium,Naissus,Felix Romulianu, Medianu, Justinianu Primu, Ulpianu, Municipium „S“ kod Pljevalja, čime će antičko tlo naših prostora, postojbina više rimskih imperatora, sa velelepnim antičkim gradovima i mauzolejima – ukrašenimarhitektonskim izdanjima i mozaicima, još jednom potvrditi istorijski i kulturni značaj balkanskog prostorau okviru granice – Limesa Carstva na Dunavu.

Zaštita antičkog kulturnog nasleđa, oštećenog u viševekovnom razaranju, ali i nadgradnjom novih gradova i civilizacijskih tekovina koje nisu uvek respektovale prošlost,predstavlja veoma kompleksan i težak, no obavezan zadatak modernog konzervatorstva, kako u zaštiti kulturnih i umetničkih vrednosti prošlosti tako i njihovoj prezentaciji. U tom smislu veoma je važna stručna prezentacija prostora antičkih gradova sa svim obeležjima načina života toga vremena i njegovih umetničkih dostignuća / primer Viminaciuma što bi povezivanjem rimskih gradova na limesu oslikalo jedno važno doba civilizacije Balkana.

Prof. dr. Anika Skovran, istoričarka umjetnosti iz Beograda

Projekat razvoja turizma u dolini Drine, DVTD

Projekat razvoja turizma je integralni dio CARE-ovog projekta ekonomskog razvoja. Ovaj projekat je rađen uz konsultancije sa predstavnicima lokalnih vlasti I predstavnicima organizacija koje su nosioci razvoja ove regije. Bazira se na prekograničnoj saradnji i ima za cilj unapređenje ekonomskog razvoja i kreiranje radnih mjesta kroz definisanje zajedničke turističke ponude u regionu. Projekat je startovao u decembru 2005 godine, ukupna vrijednost je 1.800.000 Eura, a predviđeno trajanje projekta je 3 godine. Finasiranje je obezbjedila Vlada Kraljevine Holandije.

Projekat se implementira u 4 opštine u BiH (Srebrenica, Bratunac, Višegrad i Rudo) i 4 opštine u Srbiji (Bajina Bašta, Ljubovija, Užice i Priboj). Cilj projekta je uspostava jedinstvenog tijela koje će izgraditi strategiju i akcioni plan u svrhu objedinjavanja turističke ponude svih 8 opština.

Dosadašnji rezultati projekta:

  • Kreiranje turističkog proizvoda finansijsku podršku 24 projekta malih i srednjih preduzeća
  • Podrška opštinskim projektima usmjerenim na unapređenje turističke infrastrukture
  • Podrška NVO sektoru kroz projekte koji su bili usmjereni na razvoj turizma
  • Obuka i dozvola za upravljanje motornim čamcima za 81 osobu
  • Kreirana prekogranična Asocijacija drinskih ribara (ADR)
  • Osnovana zajednička turistička institucija na regionlanom nivou Turistička Interregionalna Drinska Asocijacija (TIDA)

Prikaz dobre prakse kroz neki od implementiranih projekata na regiji tokom 3 godine.

Slavenka Pudar, CARE NWB

Turistički potencijali za kreiranje radnih mjesta kroz podsticaj turizmu

U preambuli Konvencije o zaštiti arheološkog naslijeđa, koju je Savjet Evrope usvojio 1969g. a dopunio 1992.g. stoji:

“Arheološko naslijeđe je izvor evropskog kolektivnog sjećanja i kao takvo od zajedničkog interesa za cjelokupno ljudsko društvo.“

Vizija tima koji već duži niz godina promoviše područje Srebrenice kao područja sa izuzetnim prirodnim bogatstvima je da turistima ponudi široku lepezu turističke ponude, a time lokalnoj zajednici stvori predispozicije za razvoj preduzetništva, a samim tim i kreiranje radnih mjesta.

Ovakav model sienergije turističkih potencijala Opštine Srebrenica predstavlja jedan od najboljih načina koji može doprinjeti održivom razvoju i omogućiti dobre i perspektivne uslove za život i rad  stanovnika u Regionu.

Opština  Srebrenica obuhvata središnje rubno područje istočnog dijela Republike Srpske i BiH površine 533,4 km2, a istočni dio silazi na Drinu, koja je istovremeno, i granica sa Srbijom. Činjenica da dio opštine Srebrenica silazi na rijeku Drinu otvara dodatne mogućnosti za proširenje turističke ponude kao I perspektivu za uspostavljanje prekogranične saradnje, u prilog navedenog ide I činjenica da je Republika Srpska donijela Strategiju razvoja turizma čime je naglasila naglasila značaj ulaganja u turističku ponudu, naročito u nedovoljno razvijenim područjima sa naglaskom na specifičnostima lokalnih, autohtonih kao i etno sadržaja u svim oblastima turističko-ugostiteljske prezentacije. Kao postojeći modeli za razvoj turizma ….. izdvajamo:

1) Kulturno istorijsko nasljeđe Srebrenice;
2) Šetalište Guber /Mogućnosti iskorišćenja Guber vode / punionica flaširanje
3) Mogućnosti iskorišćenja lovno-ribolovnog kapaciteta za razvoj turizma
4) Mogućnosti razvoja turizma na jezeru Perućac
5) Izgradnja bungalov naselja na obali rijeke Drine i jezera Perućac/prekogranična saradnja

1) KULTURNO-ISTORIJSKO NASLIJEĐE MUNICIPIUM Skelani, Srebrenica:

Istraživanje provedeno prvi put poslije 112 godina, započeta na terenu 01.09.2008. god. i trajala pet sedmica;
Skelani-središte  istočne regije Provincije Dalmacija
Austrougarski arheolozi na čelu sa Karlom Pačom namjeravali su pronađene spomenike iz  I, II i III vijeka nositi u Beč, SPRIJEČIO IH JE “VELIKI POVODANJ”

LOKALITETI:

Lokalitet 1: Zadružni dom;
Lokalitet 2: Baba Ankini dvorište;
Lokalitet 3:Brankovanjiva
Lokalitet 4: Crkveno dvorište
Lokalitet 5: Tvrđava Srebrenik/Stari grad

Mišljenja i stavovi stručnjaka:

  1.     mr Mirko Babić- centralna vijećnica rimskog MUNICIPIJUMA;
  2.     prof Đorđe Janković-carska palata;
  3.     Skelani-središte  istočne regije Provincije Dalmacija

Lokalitet 1: ZADRUŽNI DOM
Otkriće:

  •     najveći rimski podni mozaik na Balkanu, a vjerovatno i u Evropi-veliko interesovanje stručnjaka, medija i turista
  •     mozaičke slike i ornamenti fantastičnog kolorita
  •     da se radilo o moćnom centru potvruđuje i otkriće da je centralna vijećnica imala i neku vrstu podnog grijanja.
  •     bogat kolorit zidnih fresaka sa floralnim motivima;
  •     novčići;
  •     Orao;
  •     Opeke, keramika…
  •     Monumentalnost otkrivenih spomenika od mermera svjedoči o značaju i veličini građevine.30 spomenika izvađeno je sa lokaliteta,a još 50 je ostalo u F odeljenju
  •     Ranohrišćanske bazilike ispod kuće

Lokalitet 2: BABA ANKINO DVORIŠTE
Otkriće:

  •     Stećak prizmastog oblika sa lukom i strijelom od zelenog škriljca iz 14. vijeka dimenzija 205*100 cm

BAZILIKA 1 I BAZILIKA 2
Lokalitet 3: BRANKOVA NJIVA
Vila rustika ili Vila urbana

Lokalitet: TVRĐAVA  KLOTJEVAC

  •     Rimska tvrđava dograđena u srednjem vijeku;

TVRĐAVA ĐURĐEVAC – srednjevjekovna
Lokalitet: TVRĐAVA  SREBRENIK/ srednjevjekovna
Kulturno istorijsko naslijeđe može postati okosnica, razvoja turizma ovog kraja.
2) ŠETALIŠTE GUBER

  •     90 – tih god
  •     Ul. Crni Guber: 140 kuća-700 ležajeva,Hotel ‘’Domavia’’ 1500 noćenja/dan
  •     Banjsko-turističko i gradsko šetalište Guber u dužini od 2,5 km omiljena destinacija turista i stanovnika Opštine
  •     Šetalište-banjski kompleks – obilježje Srebrenice

Šetalište obiluje velikim brojem prirodno-mineralnih voda različite jačine. Najpoznatiji su:

  •     Crni Guber,
  •     Sinus vode,
  •     Ljepotica,
  •     Mali Guber,
  •     Očna voda …

LOCIRANI UZ SAMO ŠETALIŠTE
”Guber’’ banja

  •     anemije,
  •     pomanjkanja apetita,
  •     iznemoglosti,
  •     umora,
  •     astenije,
  •     neurovegetativnih smetnji,
  •     hroničnih oboljenja kože,
  •     degenerativnog reumatizma zglobova i kostiju,
  •     mišićnog reumatizma

Osnovni tretman je Guber vodom!
Važno!!!

GUBER VODA JE 1968 g. PROGLAŠENA ZA LIJEK I TAKO SE NAŠLA U REGISTAR LIJEKOVA , ONA NIJE  POMOĆNO LJEKOVITO SREDSTVO!

3) MOGUĆNOSTI KORIŠĆENJA LOVNO-RIBOLOVNIH KAPACITETA:

  •     Veliki broj atraktivnih lokacija za razvoj lovnog i ribolovnog turizma.
  •     Pod upravom:  Š. G.  ’’DRINA’’ (lovno područje Sušica i Bijele vode) i L.U.  ’’JAVOR’’

Atraktivne lokacije za turiste i profesionalne ribolovce:

  •      Drina,
  •      Perućačko jezero.

Atraktivnost:  Lov na mladicu i lipljan – endemične vrste.
MOGUĆNOSTI IZGRADNJE BUNGALOV NASELJA NA OBALI DRINE ZA TURISTE I RIBOLOVCE!!!      

Zaključak: Prilika koju ima Opština Srebrenica za razvoj turizma nije samo ekonomski razvoj Opštine i kreiranje radnih mjesta plasiranje ponude na tržište i mje već pun doprinos izlasku Republike Srpske na  inostrano tržište, koje sve više iskazuje potrebe za ponudama ovakvog tipa.

Nada Jovanović, prof., direktor Narodne biblioteke Srebrenica i Muzejske zbirke Srebrenica