Govor Predsjednika Republike Srpske, Dr. Rajka Kuzmanovića

Poštovani učesnici regionalne konferencije,
Uvaženi organizatori,
Dame i gospodo,

Sa zadovoljstvom sam prihvatio poziv da učestvujem na otvaranju ove Regionalne konferencije koja se organizuje povodom otkrivanja velikog arheološkog nalazišta u Republici Srpskoj – rimskog municipijuma Skelani kod Srebrenice.

Devete godine nove ere područje Balkana, a samim tim i današnje područje Republike Srpske, padaju pod rimsku vlast. Rimljani na ovom području osnivaju svoje administrativne i trgovačke centre i vojna utvrđenja i u novoosvojena područja utiskuje elemente svoje kulture i civilizacije. Mnogobrojna arheološka otkrića na području Bosne i Hercegovine, Hrvatske i Srbije pokazuju da su područja na kojima se danas nalazi Republika Srpska bila naseljena i uređena u doba Rimske Imperije.

Skelani su jedno od mjesta nad kojim je rimska uprava ostavila neizbrisiv pečat.

Dosad su u našoj istoriografiji Skelani bili poznati po otkrivenim ostacima  rimskog naselja i dviju bazilika datiranih u 5. i 6. vijek. Veća crkva je bila izgrađena na ostacima starijeg rimskog objekta i imala je sedam prostorija, a manja bazilika, sa četiri prostorije, ima anekse naknadno dograđene uz zapadnu i sjevernu stranu. Naša nauka smatra da su Skelani imali status municipijuma i u ovom naselju su se nalazili spomenici značajnih rimskih državnika: Antonija Pija, Septimija Severa i Karakale, kao i oltari rimskim božanstvima Silvanu, Marsu i Mitri.

Ponovno otkriće ovog lokaliteta, svojevrsnog muzeja pod zemljom, sa 80 rimskih spomenika, izazvao je pravu arheološku senzaciju i omogućio formiranje novog muzeja u Skelanima. Ova nesvakidašnja arheološka otrkića svjedoče da se na području današnjih Skelana nalazio administrativni centar rimskog municipijuma i neprevaziđeni je dokaz značaja koji je imao ovaj kraj u ta davna doba.

Međutim, ovo nije prvi put da se sprovode arheološka istraživanja na ovom lokalitetu. Već prije 112 godina, za vrijeme austro-ugarske vladavine, vršeni su radovi na iskopinama na području Skelana.

Iskopinama je otkrivena cjelina koja bi predstavljala najljepšu rimsku destinaciju na širem području Podrinja i centralnog Balkana, a nastavak sistematskih i temeljnih arheoloških istraživanja bio bi od neprevaziđenog naučnog i istoriografskog značaja. Na ovaj način će se ovo značajno područje, čijim bi se daljnjim istraživanjem nastavilo rasvjetljavanje prošlosti ovih krajeva, otrgnuti od vjekovnog zaborava i nebrige što je najveći neprijatelj istorije i sjećanja na prošlost.

Pozdravljam doprinos Vlade Republike Srpske koja je izdvojila potrebna sredstva za implementaciju projekta arheoloških istraživanja, kao cjelokupan angažman nadležnog ministarstva koji je bio neophodan da se ovaj naučno-istraživački poduhvat nemjerljivog značaja realizuje.

Istovremeno Vladu i resorno ministarstvo kulture, kao i institucije i istraživače, ohrabrujem da nastave sa svojom podrškom arheološkim istraživanjima, jer na taj način saznajući o našoj prošlosti doprinosimo ne samo znanju nas i naših potomaka, već unapređujemo cjelokupnu istorijsku i kulturnu baštinu Evrope.

Istraživanja koja obuhvataju i vrijeme sa početka nove ere svjedoče o dugotrajnom postojanju civilizacije na našim prostorima. Na taj način se najčvršćim vezama svrstavamo u širu porodicu evropskih naroda i država sa kojom nas povezuju kulturne i duhovne veze. Tako dajemo direktan doprinos našim težnjama da, očuvajući rješenja Dejtonskog mirovnog sporazuma, vođeni principima iz Sporazuma o stabulizaciji i pridruživanju, uz puno poštovanje ravnopravnosti entiteta i konstitutivnih naroda, smjelo i sa ponosom koračamo putem evropskih integracija i uključujemo se u evropski kulturni prostor. I to je naš doprinos stvaranju društva znanja i bogaćenja Evropske civilizacije naroda.

Potvrđujući svoju posvećenost mirotvornim, demokratskim i reformskim procesima, izgradnji države i društva kulturnog dijaloga, njegovanja naše baštine, gradimo savremeno i demokratsko evropsko društvo tolerancije i nemajorizacije. Tako potvrđujemo da je mjesto Republike Srpske u okviru Bosne i Hercegovine u zajednici prosvjećenih evropskih naroda. Republika Srpska je  sigurna i postojana, jer je među nama sve više sloge, poštovanja i vjere u materijalni, kulturni, duhovni i civilizacijski prosperitet.

Zahvaljujem vam što i ovom manifestacijom osnažujete naš identitet, bogatite našu kulturnu baštinu i afirmišete Republiku Srpsku, Bosnu i Hercegovinu. Skelani se svojim arheološkim bogatstvom su još jedna zlatna pločica u mozaiku naše i evropske kulturne baštine.

Očekujem da će ova konferencija dati novi podsticaj daljem otkriću, očuvanju već otkrivenog i njegovo predstavljanje svijetu. U tome očekivanju proglašavam Regionalnu konferenciju o arheološkom istraživanju rimskog municipijuma Skelani otvorenom.

Hvala!

rajko_kuzmanovic

Posjeta premijera Republike Srpske Milorada Dodika arheološkom istraživanju

Premijer Republike Srpske Milorad Dodik i ministar prosvjete i kulture Anton Kasipović, početkom novembra 2008. godine posjetili su arheološko nalazište iz rimskog doba u Skelanima.

Sa inicijalnim sredstvima koje je Vlada izdvojila za početak arheoloških radova u Skelanima, došlo se, po ocjenama stručnjaka, do najvrijednijih ostataka rimske arhitekture i spomenika na prostoru bivše Jugoslavije. Ovo je višestruko obećavajući projekat i zbog toga je Vlada izdvojila još milion konvertibilnih maraka za nastavak radova, utvrđenje, zaštitu i konzervaciju nalazišta, izuzimanje zemljišta i postojećih objekata, izgradnju muzeja i opremanje muzejske postavke iz antičkog doba“ – rekao je Dodik prilikom kratke posjete ostacima rimskog municipijuma u Skelanima.

On je istakao da je ovo otkriće pobudilo veliku medijsku, kao i pažnju stručnjaka iz svijeta što potvrđuje da se radi o izuzetnim arjeološkim vrijednostima.

Povodom ovog otkrića u Skelanima, nedavno je u zgradi Vlade RS u Banja Luci otvorena izložba fotografija rimskog municipijuma koja će početkom decembra 2008. godine biti dislocirana u Muzej RS u Banja Luci, potom u Srebrenicu, Bijeljinu, Tuzlu i Sarajevo.

O nalazištu rimskog municipijuma u Skelanima, u Banjoj Luci 19. novembra. 2008. godine održana je regionalna naučna konferencija na kojoj su svoja stručna mišljenja iznijeli najminentniji arheolozi i drugi stručnjaci iz Republike Srpske, Federacije Bosne i Hercegovine, Slovenije i Srbije.

Konferencija je bila dobro pripremljena i pobudila je izuzetnu pažnju javnosti. Predviđeno je da se konferencija na ovu temu uskoro održi i u Sarajevu.

Stručnjaci su govorili o naučno-istraživačkom segmentu, vrijednosti i značaju nalazišta u Skelanima, ali i o turističko-razvojnoj komponenti, što treba da se pretoči u projekat. Oni su identifikovali vrijeme nastanka rimske arhitekture i pronađenih spomenika i prevedeni su svi natpisi sa spomenika. Zaključeno je da je arheološki kompleks u Skelanima lokalitet od izuzetnog značaja i Zavod za zaštitu spomenika RS preuzeo je obavezu da pripremi dokumenta da bi Narodna skupština RS donijela taj zakon u što kraćem roku“ – saopštila je Nada Jovanović, direktor Narodne biblioteke Srebrenica i organizator ove konferencije.

milorad_dodik

Milorad Dodik, premijer Republike Srpske

Posjeta ministra kulture i prosvjete RS, Antona Kasipovića

Ova godina će svakako biti upamćena po velikom arheološkom otkriću u Skelanima kod Srebrenice. Nesporno je da izvanredno arheološko otkriće u Skelanima govori  o prošlosti Skelana i cijelog tog kraja, ali naš cilj je da ovaj izvanredan projekat progovori i o budućnosti Skelana, Republike Srpske i Bosne i Hercegovine.

Regionalna konferencija o arheološkom istraživanju rimskog Municipijuma Skelani u tom smislu treba dati odgovore o razvojnoj, ali i ekonomskoj i turističkoj dimenziji ovog projekta. Skelani više nisu senzacija, ovo epohalno otkriće mora se sagledati imajući u vidu i druge aspekte  i upravo s tom namjerom Ministarstvo prosvjete i kulture organizovalo je Regionalnu konferenciju. Želja nam je da autoriteti iz ove oblasti daju svoj sud o Skelanima kao naučno-istraživačkom i turističko-razvojnom projektu. Vjerujem da će brojni stručnjaci iz regiona znati da odrede dalje pravce na zaštiti i promociji ovog značajnog arheološkog otkrića.

Vlada Republike Srpske prepoznala je dimenzije i značaj ovog otkrića a na projektu Skelana biće angažovano više ministarstava s obzirom na zadatke koje treba uraditi da bi, prije svega, potvrdili nalaze, koji bi onda bili podstrek za razvoj cijelog tog kraja.

S ciljem da približimo javnosti dimenzije i značaj arheološkog otkrića u Skelanima, u Administrativnom centru Republike Srpske otvorena je izložba na kojoj su predstavljeni rezultati dosadašnjih terensko-arheoloških radova. Izložba će obići više gradova u Republici Srpskoj jer želimo da što veći broj ljudi vidi ostatke rimskog mozaika, fresaka i epigrafskih spomenika pronađenih u Skelanima.

Prisustvo nespornih autoriteti u ovoj oblasti Regionalnoj konferenciji od velike je pomoći Vladi Republike Srpske u sagledavanju svih mogućnosti koje Skelani nude. Očekujemo saradnju prisutnih autoriteta i njihovu spremnost da nam stave na raspolaganje svoja znanja, iskustva i adrese stručnih ljudi u svijetu u interesu ovog projekta.

Samo uspješnim radom, argumentacijom i smjernicama stručnjaka u ovoj oblasti bićemo na pravom putu da zaštitimo i promovišemo Skelane koji ispunjavaju sve uslove da se proglase spomenikom kulture od posebnog značaja. Ministarstvu prosvjete i kulture potrebna je pomoć autoriteta u ovoj oblasti da bismo zajedno osmislili projekat i da bi Skelani postali dio evropske kulturne baštine jer razmjere otkrića jesu upravo evropske.

Anton Kasipović, ministar kulture i prosvjete RS

Antički spomenici na Balkanu-problematika njihove zaštite i prezentacije

Antički lokalitet SKELANI kod Srebrenice, nedavno otkriven na levoj obali Drine, pridružuje se bogatom civilizacijskom nasleđu Balkana, čije su vrednosti zauvek obeležile kulturnu mapu Evrope.

Nakon prvih rezultata rekognosciranja terena, koliko se moglo sondiranjem pod aktuelnim naseljem nazvati, nalazi se preko 100m² pod mozaikom, koji je verovatno ukrašavao centralnu palatu, nađen je i hipokaust, tragovi baziliske I ili bazilike II, vile rustike ,fresaka, iskopano oko 80 delova rimskih spomenika, novca I i II stoleća,što sve ukazuje na postojanje i cvetanje jedne od rimskih važnih naseobina,grada,te da će se SKELANI nakon sveukupnog arheološkog dešifrovanja, verujemo svrstati uz Singidumum, Sirmium, Viminacium,Naissus,Felix Romulianu, Medianu, Justinianu Primu, Ulpianu, Municipium „S“ kod Pljevalja, čime će antičko tlo naših prostora, postojbina više rimskih imperatora, sa velelepnim antičkim gradovima i mauzolejima – ukrašenimarhitektonskim izdanjima i mozaicima, još jednom potvrditi istorijski i kulturni značaj balkanskog prostorau okviru granice – Limesa Carstva na Dunavu.

Zaštita antičkog kulturnog nasleđa, oštećenog u viševekovnom razaranju, ali i nadgradnjom novih gradova i civilizacijskih tekovina koje nisu uvek respektovale prošlost,predstavlja veoma kompleksan i težak, no obavezan zadatak modernog konzervatorstva, kako u zaštiti kulturnih i umetničkih vrednosti prošlosti tako i njihovoj prezentaciji. U tom smislu veoma je važna stručna prezentacija prostora antičkih gradova sa svim obeležjima načina života toga vremena i njegovih umetničkih dostignuća / primer Viminaciuma što bi povezivanjem rimskih gradova na limesu oslikalo jedno važno doba civilizacije Balkana.

Prof. dr. Anika Skovran, istoričarka umjetnosti iz Beograda